İran savaşının faturası ağırlaşıyor: ABD’de enerji maliyeti 37 milyar doları aştı
ABD ile İsrail’in İran’a karşı başlattığı savaşın ekonomik etkileri Amerikan halkının günlük yaşamına doğrudan yansımaya başladı. Enerji fiyatlarındaki sert yükseliş nedeniyle milyonlarca ABD vatandaşı artan akaryakıt giderleriyle karşı karşıya kalırken, yayımlanan yeni bir araştırma savaşın mali boyutunu gözler önüne serdi.
Brown University bünyesindeki Watson Uluslararası ve Kamu İşleri Okulu tarafından hazırlanan “İran Savaşı Enerji Maliyet Takipçisi” verilerine göre, 28 Şubat’ta başlayan savaş sürecinden bu yana Amerikalılar toplamda 37 milyar 346 milyon dolardan fazla ek enerji maliyetine katlandı.
MALİYET HER SANİYE ARTIYOR
Araştırmada yer alan verilere göre enerji maliyetlerini takip eden sistem gerçek zamanlı olarak güncelleniyor ve toplam rakam her geçen saniye yükselmeye devam ediyor.
Ek maliyetlerin en büyük kısmını petrol fiyatlarındaki artış oluşturdu. Verilere göre Amerikalılar petrol kaynaklı fiyat artışları nedeniyle yaklaşık 20,41 milyar dolar fazla ödeme yaparken, dizel yakıt maliyetlerindeki yükselişin faturası ise 17 milyar dolara yaklaştı.
Uzmanlar, enerji piyasalarındaki dalgalanmanın yalnızca ulaşım giderlerini değil, lojistikten gıda fiyatlarına kadar birçok alanı etkileyebileceğine dikkat çekiyor.
ABD HANELERİNE AYLIK 285 DOLARLIK EK YÜK
Araştırma sonuçlarına göre savaşın ardından yükselen enerji fiyatları, Amerikan aile bütçelerinde ciddi baskı oluşturdu.
Ortalama bir ABD hanesinin benzin ve dizel giderlerinde aylık yaklaşık 285 dolar daha fazla ödeme yaptığı belirtildi. Özellikle uzun yol taşımacılığı, yaz tatili seyahatleri ve günlük ulaşım maliyetlerinde belirgin artış yaşandığı ifade edildi.
Projeyi yöneten uzmanlardan Jeff Colgan, enerji fiyatlarındaki yükselişin doğrudan tüketicinin cebine yansıdığını vurguladı.
“MALİYET DOĞRUDAN TÜKETİCİNİN CEBİNDEN ÇIKIYOR”
Brown Üniversitesi proje lideri Jeff Colgan, takip sisteminin nisan ayı ortasında devreye alınmasının ardından yaptığı değerlendirmede, savaşın ekonomik etkilerinin halk üzerinde hissedilir hale geldiğini söyledi:
“Bu maliyet doğrudan Amerikan tüketicilerinin cebinden çıkıyor. İnsanlar yaz tatilleri ya da uzun yol planlamalarında karşılaşabilecekleri ek giderleri bu sistem üzerinden görebilir.”
HÜRMÜZ BOĞAZI KRİZİ ENERJİ PİYASALARINI SARSTI
Savaşın ekonomik etkilerinde en kritik başlıklardan biri ise İran’ın misilleme olarak Hürmüz Boğazı’nı kapatma kararı oldu.
Dünyanın en önemli enerji geçiş noktalarından biri kabul edilen Strait of Hormuz, Basra Körfezi’ni Umman Körfezi ve Umman Denizi üzerinden uluslararası deniz ticaret yollarına bağlıyor.
Boğazdaki sevkiyatların aksamasıyla birlikte küresel petrol ve doğalgaz piyasalarında sert fiyat hareketleri yaşandı. ABD’de benzinin galon fiyatı savaş öncesinde 3 doların altındayken, süreç içinde 4,520 dolara kadar yükseldi. Böylece fiyat artışı yüzde 50’yi aştı.
KÜRESEL TEDARİK ZİNCİRİ DE ETKİLENDİ
Uzmanlar, Hürmüz Boğazı’ndaki uzun süreli kriz ortamının yalnızca enerji sektörünü değil, küresel ticaret ve tedarik zincirlerini de ciddi şekilde etkilediğini belirtiyor.
Bölgedeki güvenlik riskleri nedeniyle liman operasyonlarında gecikmeler yaşanırken, deniz taşımacılığı maliyetlerinin de hızla yükseldiği ifade ediliyor.
Öte yandan İran’ın, ABD’nin Körfez’deki Arap müttefiklerine ait kritik enerji altyapılarını hedef alan saldırılar düzenlemesi, savaşın ekonomik etkisini daha da derinleştiren unsurlar arasında gösteriliyor.
